Zespół klasztorny Cystersów został założony w 1245 roku. W zespole zabudowań opactwa szczyrzyckiego wyróżniającym się obiektem jest murowany kościół z 1620 r. pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, uprzednio gotycki, przebudowany w XVIII i XIX wieku. Wyposażenie wnętrza barokowe. Wewnątrz cudowny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, namalowany w XVI w. zapewne przez włoskiego artystę. Koronowany koronami biskupimi w 1939 roku i powtórnie koronami papieskimi w 1984 roku.

W skład zespołu klasztornego wchodzi ponadto zabytkowy spichlerz murowany z XVIIw., z obszerną sienią posiadającą sklepienie kolebkowe oraz z pięknym kamiennym portalem, ozdobionym herbem Korczak W 1954 r. w klasztorze zorganizowano muzeum w którego zbiorach m.in. znajduje się kolekcja starych obrazów, wśród których dwa malowane są ręką Stanisława Samostrzelnika (1476-1541), nadwornego malarza króla Zygmunta Starego. Miłośników militariów zachwycić mogą bogate zbiory broni palnej i siecznej. Są tu też zbiory numizmatyczne, staropolskie zegary, rękopisy z XIIIw. i czasów późniejszych, starodruki, naczynia i szaty liturgiczne z XVII i XVIII wieku. W Muzeum Klasztornym OO. Cystersów zwiedzający może podziwiać takie dzieła jak: zbiór pergaminowych manuskryptów, Krzyż Dobrej Drogi z XV wieku, płaskorzeźbione votum za ocalenie klasztoru, kolekcję kielichów mszalnych, zabytkowe meble.